Formaların Yaradılışı

PARÇALI FORMALAR


Galatasarayımızın klasik forması olarakta tanımlayabileceğimiz sarı-kırmızı parçalı forma ilk olarak 1908 yılında kullanıldı.Bahçekapıdaki Şişman Yanko'nun  dükkanından alının yünlü kumaşlardan imal edilen forma daha sonraki yıllarda da  düzenli olarak kullanılmaya başlandı.Endüstriyel üretimle ve dünyaca tanınmış üreticilerle tanışana kadar aralıksız kullanılan bu forma 90lı yılların ilk yarısıyla beraber sekteye  uğradı.Bazı sezonlar firmaların katalog ürünleri ve sezon kalıpları yüzünden tam parçalı tabir edilen ve 8 parçadan oluşan klasik forma değişikliklere tabi oldu,bazı sezonlar ise hiç üretilmedi bile. Fakat yinede bütün bu firma dayatmalarına karşın 8 parçalı forma
Galatasaray denilince akla gelen ilk forma olma özelliğini korumaktadır.

Bununla beraber renklerimizin sarı-kırmızı olarak belirlenmesinde bir efsaneye de dayanıldığı
kulaktan kulağa yayılan bir hikayedir.Bu efsane hakkında http://www.gscemiyet.org.tr/
web adresinde şu şekilde bahsedilmektedir;


''Her büyük kuruluşun başlangıcı çok defa kesin belgeye dayanmayan efsanelerle anlatılır. Galata Sarayı'nın başlangıcı hakkında da Gül Baba Efsanesi vardır...


1481' de II.Bayezid döneminde Galata' nın üstleri, Perşembe Pazarı' nın Voyvoda Konağı' nın yukarılarına düşen bölge, sık ağaçlarla kaplı ve avlanmaya müsait bir bölgedir. Sultan II.Bayezid mevsim kış olmasına rağmen bu bölgede avlanırken, bir av dönüşünde, günlerini, yetiştirdiği gül fidanları arasında ibadetle geçiren Gül Baba' ya rastlar. Gül Baba' nın kendisine sarı ve kırmızı güller sunmasından memnun olan Sultan, kendisinden dileğini sorar. Adını yetiştirdiği güllerden alan Gül Baba, bahçesinin ilerisindeki tepeyi göstererek, "Bu tepeye, mekteb-i irfan tesis ile, orada okuyup yazanları hizmet-i hümayununda istihdam eyle, vakti gelince devletine lazım olur" der. Sonuçta devlete görevli yetiştirmek amacını güden Galata Sarayı kurulmuş olur.


(Tabiki bu durum bana göre sadece bir efsane,hatta belki de 1900ler  de tasarlanmış bir efsane.Yoksa hal böyle olsaydı Ali Sami ve arkadaşları neden kapı kapı forma renkleri için dolaşıp Şişman Yanko'nun dükkanında bir tesadüf eseri bu renklerde karar kılsın ki?Hazır böyle bir hikaye varken oradaki renkleri kullanırlardı.Bunun yanında Sayın Sunay Akın tarafından anlatılan bir hikayede, gül'ün Türkiye'deki tarihine kısa bir şekilde değiniliyor ve gül'ün Cumhuriyetin ilanına kadar Anadolu'da sadece pembe renkte yetiştirildiğinden ve bu güllerin hemen hemen tamamının gül yağı ve gül suyu üretiminde kullanıldığından, diğer renkte güllerin ise (kırmızı,sarı,beyaz) Cumhuriyetin iilanından sonra üretildiğinden bahsediliyor.Bu konuda ben biraz araştırma yapmaya çalıştım ama açıkçası net bir sonuca varamadım.Fakat durum Sunay Akın'ın aksettiği gibiyse zaten böyl e bir hikayenin gerçekliği de kalmıyor.Bunun yanı sıra Lise bu hikayeye sıkı sıkıya bağlı kalmış hatta 100.yıl hatıra pullarından birinde bu hikayeye de değinilmiştir. )



Sarı-kırmızı parçalı formayla ilgili detaylardan 1908 Hatıra Forması incelemesinde 
bahsettim fakat Galatasaray'ın tarihinde kullandığı bir parçalı forma daha var.
Yine gömlek formatındaki bu parçalı forma açık sarı ve kraliyet mavisi renklerindeydi.
Kraliyet mavisi yani Royal Blue adından da anlaşıldığı gibi avrupadaki kraliyet
aileleri tarafından simgeselleşen bir renktir.Hatta soylular için 'Mavi Kan' benzetmesi
yapılmaktaydı.İngiltere'de ise şehirlerde kurulan takımlardan soylu kesime ait olanlar
mavi,işçi kesimine ait takımlar kırmızı renkleri benimserlerdi.
1906 yılının aralık ayında Emin Bülent'in yurtdışındaki Ali Sami Yen'e yazdığı
bir mektupta İngiltere'nin Birmingham kentindeki William Shillcock mağazasından
ısmarladıkları futbol ekipmanları hakkında şöyle bahsediyor;
''Son sistem kunduralar ısmarladık.Bu kunduraları Aston Villa nam
klübünün forvetleri giyiyor imiş.''
Galatasaray dergisi'nin mart 2011'de yayınlanan sayısında bahsedilen bu mektupla
birlikte söz konusu alışverişe ait bir fatura da yer almaktadır.


Bu alışveriş sonucundaforma,top,ayakkabı gibi birçok ekipman edinilmiştir.Alınan bu formalar mağazanın kataloğundan seçilmiş ve büyük ihtimalle forma da yer alan iki rengi birden seçme ihtimalleri olmamıştır.
Yine Galatasaray dergisinde yayınlanan ve 1907 yılına ait bu fotoğrafta görüleceği gibi oyuncularımızın üzerinde sarı-kırmızı olmayan (çünkü sarı-kırmızı forma 1908 yılında üretildi) parçalı formalar var.Bir çoğunun altında beyaz şort olmasına rağmen öndeki oyuncu da koyu renk(olası kraliyet mavisi) şort ve ayaklarında koyu renk tozluk bulunmakta.Bu da bana göre formadaki baskın rengin Kraliyet Mavisi olduğuna yorumlanabilir. Katalogdan bu forma seçilirken acaba anlamı gereğiyle mi yoksa rasgele mi bu renk seçildi bilinmez ama gerçek olan şu ki Galatasaray'ın tarihinde kullandığı ilk parçalı forma sarı-lacivert renklere sahipti.

Bir diğer merakımı uyandıran konu da şu;acaba o tarihlerde Galatasaray oyuncularından
olan ve daha sonra kuruluş aşamasında Fenerbahçe Klübünde yer alıp
bu klüpte Başkanlık yapan Galip Kulaksızoğlu bu renk seçiminde ne kadar etkindi?
Galip Kulaksızoğlu'nun Galatasaray'dan ayrılıp kuruluşta Fenerbahçe'de yer alması
ve sarı-lacivert renklerin Galatasaray tarafından değiştirildikten sonra Fenerbahçe
tarafından benimsenmesi Galip Bey'in bu renklere olan sempatisinden mi gelmekteydi?
Not:Sayın Galip Kulaksızoğlu tüm spor kamuoyu tarafından Fenerbahçe'nin 
1910-1911 tarihleri arasında görev yapan 4.Başkanı olduğu bilinirken klübün 
resmi sitesi fenerbahce.org tarafından ''Başkanlarımız'' adı altındaki listeye
alınmamış ve sözü geçen tarihler boş bırakılmıştır.



BEYAZ FORMALAR

1905 yılının ekim ayında Ali Sami ve arkadaşları Galatasarayımızı kurduklarında okul
gömleğinden bozma kırmızı yakalı düz beyaz formalarla sahaya çıktıkları söylenir hep.Böylelikle
okul ve çayır arasındaki kısacık zamanlarda üst baş değiştirme derdi ortadan kalkmıştır.1905 yılında
çekilmiş şöyle güzel bir takım halinde Galatasaray fotoğrafı bulmanın zorluğundan ötürü
ben net olarak bir fikirde bulunamıyorum.Formanın beyaz olduğu konusunda herkes hemfikir
yalnız benim eldeki fotoğraflardan anladığım kadarıyla düz beyaz olması ve kırmızı yakalı olmasının yanında formanın önünde boyundan etek bitimine kadar dikey,düz bir kırmızı şerit iniyordu.


yukarıdaki fotoğraf Galatasarayın 1909 yılına ait bir şampiyonluk hatırası fotoğrafı.Bu fotoğraf bir maç hatırası değil de şampiyonluk hatırası olduğu için tüm futbolcular Galatasaraylı.Aksi olsaydı farklı formalardaki insanların rakip takım oyuncusu olduğunu düşünebilirdik ama böyle bir ihtimal yok.
O tarihe kadar Galatasaray 3 farklı forma denemiş haldeydi.Birincisi kuruluştaki beyaz forma,
diğeri uzun yıllar sarı siyah olduğu iddia edilen sarı-lacivert parçalı forma,en sonuncusu ve nihai olan
ise sarı-kırmızı parçalı formaydı.Resme bakılınca en üstte ayakta duran Ahmed Robenson,o tarihteki kalecimiz.O beyaz kaleci kazağı giyiyor.Oturanlardan soldan 5. Bojkof ve bağdaş kuranlardan soldan 4. İdrisin formaları çoğunlukta olan diğer parçalılardan  (sarı-kırmızı parçalı formalar) farklı.Sanırım bunlar nohut sarısı ve kraliyet mavisinden  oluşan ikinci formalarımız.Geriye kalan sol altta ilk sıradaki oyuncumuz Cyril'in üzerindeki forma ise ilk beyaz formamız.Yanıldığım noktalar olabilir ama ben bu fotoğrafı bu şekilde yorumladım.

Sonuç olarak beyaz formanın klübümüzle ilişkisi sarı ve kırmızıdan bile daha eskiye dayanıyor.
Bu bağın getirdiği bir kudretmidir yoksa sadece tesadüflerdenmidir bilinmez ama
beyaz formalar tarihi başarılarımızda hep rol almıştır.Xamax maçı,Arsenal maçı,
1998 şampiyonluğundaki son İstanbulspor maçı gibi bir çok başarıda beyaz formalarımızın
 hatırasını görebiliriz.Bana göre de takımımıza en çok yakışan deplasman forması rengidir.



ÇUBUKLU FORMALAR

Çubuklu formalar dünya üzerinde belkide en çok uygulanan forma tasarımlarıdır.Özellikle
Türkiye'de hemen hemen her takım mutlaka bir çubuklu forma kullanmıştır tarihinde.Çubuklu
formalarda ki en büyük fark ise çubukların sayısı ve buna bağlı olarak kalınlıkları olmaktadır.
Galatasaray genelde kalın çubuklu formalar tercih etmiştir,bunların içlerinde bana göre bize
 en yakışanları 5 çubuklu formalar olmuştur.

Galatasaray'ın çubuklu formalarla tanışması gördüğüm kadarıyla 1920'li yılların
hemen başında olmuştur.Ağır I.Dünya Savaşı şartlarının yavaş yavaş yok olduğu zamanlara denk
gelen bu tarihlerde eskiyen formaların yerlerine yeni formalar yapılıyor olması ve
yabancı takımlarla olan ilişkilerin artması böyle bir uygulamaya geçmeye sevk 
etmiş olabilir.Böylece klübümüz ilk alternatif formalarıyla da tanışmış olmuştur.




KIRMIZI FORMALAR

Bilindiği üzere spor klüpleri genellikle iki ana rengi benimserler ve spor
karşılaşmalarında bu iki renkle yer alırlar.Durum böyle olunca bu renklerden birinin
kullanıldığı düz formalar da kaçınılmaz bir durum halindedir.Galatasarayımız'ın
düz kırmızı formayla tanışması 1950ler gibi gözükse de ben,1930 ortalarında kullanılan
kolları sarı ve her bir futbolcunun üzerinde boydan boya bir harf bulunduğu kırmızı formalar
bana göre ilk kırmızı forma uygulaması olarak gözükmekte.Bu uygulamanın
esprisi ise 11 futbolcunun yan yana gelmesiyle dev bir GALATASARAY yazısının
formalarla yazılması olmuştur.Buna benzer bir uygulamayı Beşiktaş,sanırım Celal Bayar 
için yapmıştı.



SİYAH FORMALAR


Aslında sarı ve kırmızı renkleriyle çok güel bir ahenk oluşturmasına rağmen siyah,
yaklaşık 85 sene hiçbir şekilde forma rengi olarak kullanılmamıştır.1991 yılında
Metin Oktay'ın vefatının ardından tek bir maçta yas dolayısıyla giyilen düz siyah
forma 2003teki Elazığ depremine kadar tekrar rafa kaldırılmıştır.Bu depremin ardından
yine tek maç ve yine yas dolayısıyla giyilen siyah forma ilk kez 2005 yılında
sezon forması olarak üretilmiştir.Daha sonra 2007-2008 ve 2011-2012 yıllarında da giyilen siyah formalar;giyildiği 3 sezonda da takımın şampiyon olmasından dolayı taraftarlarca uğurlu renk olarak adlandırılmıştır.



FÜME FORMALAR


1998 yılı Şampiyolar Ligi ön eleme ilk maçında,İsviçrede Grasshoppers deplasmanında karşımıza çıkan füme renk forma çoğu insan için çok radikal bir renkti.Önceleri insanlar isim bulmakta zorlandılar. Kimi gri,kimi lacivert dedi.Siyah yada mavi diyenler bile oldu.Sonunda rengin
füme olduğuna karar verilince bu kez de sıradışılığı tartışılır oldu ama kolay kabul edildi.Bir anlam yüklenmeden,sadece şık bir renk olarak seçilmesi ve alışılmadık bir ton olması sebebiyle  belkide alternatif renk formalar arasında öncü olarak kabul etmemiz gereken bir renk oldu. 1998-1999 ve 2006-2007 arasındaki 8 sezonda 3 sezonu üst üste olmak üzere tam 5 sezon kullanılan bu renk Galatasaray için kalıplaşmış bir 3. renk forma olmaya adayken nedense bir daha hiç kullanılmadı